‘Koloniale Monumenten’ vraagt uw hulp

Van de monumenten in Nederlands-Indië is weinig bekend. Bij de meeste werd mogelijk enige aandacht geschonken in de lokale pers, tijdens de dag van de onthulling, maar doorgaans bleef het daarbij. Van het verwijderen van monumenten, of het langzaam vergaan, weten we vrijwel niets. Ook het beeldmateriaal is spaarzaam. ‘Koloniale monumenten’ doet daarom graag een…

Resident Rookmaker, Metro, 1937

‘In verband met het aanstaand vertrek van resident Rookmaker uit de Lampongsche Districten hebben enige ambtenaren en vooraanstaande personen uit handel en cultures zomede uit de Inheemse ambtenarenwereld een comité-gevormd ten doel hebbende, een gedenkzuil op te richten op Metro, het centrum van de kolonisatie-terreinen Soekadana, als stoffelijk bewijs van sympathie en erkenning van de…

Kapitein Van Ingen, Nanggoelan, 1829

In het Indisch Militair Tijdschrift van 1 juli 1941, onder de titel ‘Grafmonument van kapitein van Ingen te Nanggoelan’, lezen we: “Te Nangoellan, vrijwel pal west van Djokjakarta op de rechteroever van de Kali Progo, bevindt zich het graf van kapitein Van Ingen. Het grafmonument draagt het volgende opschrift: Hier onder rust Jonkheer Hermanus Folkert…

Witte Paal, Buitenzorg, 1839

Het tragische lot van een fraai Buitenzorgs triangulatie-punt (?) Meer dan honderd jaar heeft hij er gestaan: een enorme witte obelisk op de kruising van de Grote Postweg (hier Bataviasche Weg geheten) en Pabaton bij de gemeentegrens van Buitenzorg. Duizenden, zo niet miljoenen malen werd hij gepasseerd door wandelaars en fietsers, door sados, delemans en…

Vliegveld Oelin, Bandjermasin, 1936

In februari 1936 werd het vliegveld Oelin te Bandjermasin geopend en tevens een eerste lijndienstverbinding met Balikpapan en Java. Ter gelegenheid van deze feestelijke gebeurtenis werd een gedenksteen onthuld. Uit De Indische Courant, 10 februari 1936: “LUCHTVAART. De Douglas op Borneo. GEESTDRIFT EN TOESPRAKEN. Retour-toestellen voor 3 maanden volgeboekt. Bandjermasin, 8 Febr. (Aneta). Ongeveer 2000…

Slachtoffers ‘complot’, Pontianak, 1947

Het Dagblad, 17 maart 1947: “Dr. van Mook te Pontianak. Vrijdagmorgen, 14 Maart 1947, om 11 uur arriveerde de lt.-G G. dr. H. van Mook, te Pontianak. Een duizendkoppige menigte was samengestroomd om de Landvoogd met geestdriftig gejuich te begroeten. De Kapoeas-rivier was overdekt met race-sampangs, geroeid door rood-, blauw-, geel-, en anderszins gekleurde roeiers…

Evenaar, Pontianak, 1928

Bij het onderzoek naar sommige monumenten merken we dat ze (te) ver van het Indische machtscentrum op Java lagen om enige aandacht te kunnen trekken. Het Evenaar-monument in Pontianak is één van hen. In de beschikbare dagbladpers wordt geen enkele melding gemaakt van de oprichting van het monument. Wikipedia vertelt ons dat een Nederlandse ontwerper…

Gesneuvelde militairen, Salamanga, 1937

Het Indisch Militair Tijdschrift, 1 januari 1940: “In augustus 1937 werd te Blang To Moeliët een gedenkteken opgericht ter ere van de op 26 augustus 1877 bij de bestorming van de koeta Blang To Moeliët gesneuvelde militairen. Aan de hand van gegevens uit de oude archiefstukken was de plaats van het massagraf, waar onze gesneuvelden…

Bali-monument, Soerabaja, 1869

Uit het Indisch Militair Tijdschrift, 1 november 1939: “Dit monument, opgericht voor de voormalige kazerne van het XIII Bataljon Infanterie te Soerabaja (thans hoofdcommissariaat van politie), is ter herinnering aan de Bali-expeditie van 1868 gewijd. Het werd geschonken door de officieren en manschappen van Land- en Zeemacht en het Civiel Bestuur en kwam, in tegenstelling…

Ds. Izaak Thenu, Koetaradja, 1938

Op 10 mei 1937 overleed te Koetaradja de bekende ‘Amboneesche Godsdienstleeraar’ Izaak Thenu. Zijn levensloop, evenals die van zijn katholieke collega pastoor Verbraak, was onlosmakelijk verbonden met de Atjeh oorlog. “Dominee en soldaat was hij, zij het dat zijn wapenen niet bestonden uit klewang en karabijn, doch uit woord en daad,” schreef het Indisch Militair…

Krieger de Back, Tegaltongleng, ca. 1910

“De dessa Binangoen in Tjilegon is bekend om zijn mooie ananas. Daar vindt men vierhonderd bouws van die vruchten, zonder enig plantverband door de bevolking aangelegd. Wij maakten er kort geleden een wandeling, doch konden door de ananasstruiken inderdaad de grond niet zien. Midden in deze tuinen, ter hoogte van de dessa Tegaltongleng, vindt men een mooie gedenknaald op…

Van der Does, Atapoepoe, 1852

De zee tot de horizon, de bergen tot in de wolken “Dicht bij de Portugese grens ligt Atapoepoe (…). Van zee uit zien we op een zandplaat een douanekantoortje en een vierkant monument. De zeeschepen moeten een eind uit de kust blijven. Een paar bakens wijzen de weg aan lichtere vaartuigen. Wanneer wij met de…

Bandjermasin Oorlog, Kandangan, z.j.

Bij het Tropenmuseum en het KITLV bevinden zich enkele foto´s van een monument in Kandangan, Zuid-Oost Borneo, beide gemaakt zo rond het begin van de vorige eeuw. Op de tweede foto kunnen we zien dat het monument in de bocht van de weg stond, vlak voor de brug. Van het monument weten we niets, zij…