‘Koloniale Monumenten’ vraagt uw hulp

Van de monumenten in Nederlands-Indië is weinig bekend. Bij de meeste werd mogelijk enige aandacht geschonken in de lokale pers, tijdens de dag van de onthulling, maar doorgaans bleef het daarbij. Van het verwijderen van monumenten, of het langzaam vergaan, weten we vrijwel niets. Ook het beeldmateriaal is spaarzaam. ‘Koloniale monumenten’ doet daarom graag een…

Karel Bosscha, Lembang, 1928

“In Nederland, — generaliserend gesproken, — vormen stelsels de ruggegraat van het maatschappelijk leven; in Indië doen personen het. Krachtige figuren met – onbaatzuchtige liefde voor het land, rusteloze werkers voor wie geen moeilijkheden blijvend kunnen bestaan, mannen van de daad, die efficiency in hun vaandel hebben geschreven, drukken op het Indische sociale leven hun…

P.W.Hofland, Soebang, 1878

“Terwijl destijds in Bantam de kleine man werd gekneveld en bestolen, zoals Multatuli ons in zijn Max Havelaar beschrijft, kon in het naburige Krawang de dessaman tot welvaart en geluk komen. Deze idyllische toestand was het resultaat van de arbeid van één man, de Bengalese kleurling P.W. Hofland. Nadat Hofland is overleden, is het land in…

J.W. IJzerman, Bandoeng, 1931

Uit De Ingenieur, 10 april 1931: “Dr. J.W. IJzerman 80 jaar. Wij konden het nauwelijks geloven en toch is het een feit, dat IJzerman op 9 April tachtig jaar is geworden. Hij onttrok zich, door verblijf in het buitenland, aan elke huldebetuiging en elk persoonlijk bezoek. Nu hij echter deze mijlpaal achter de rug heeft,…

Louis Welsink, Sibolga, 1910

Op het eerste gezicht is het een aardige foto van enkele Europeanen en een tentje, ergens in Indië. Een nadere beschouwing leert ons echter meer. Het onderschrift, ooit gegeven door medewerkers van het Tropenmuseum, luidt:  “Bivak van een patrouille in de Bataklanden met A.R. Welsink en Controleur van Dijk”, datering: vóór 1894. Het beeld is…

Simon J. Aaij, Bandoeng, 1939

Op zaterdag 1 juli 1939, des namiddags om 5 uur, werd voor het Bondsgebouw van de onder-officierenvereniging ´Ons Aller Belang´, aan het Tjibeunjingplantsoeng te Bandoeng, het borstbeeld onthuld van de oprichter van deze vereniging, Simon Jacobus Aaij. Naar aanleiding van het overlijden van Aaij, een jaar eerder, schreef De Telegraaf: “1 Maart 1938. — In…

Jacob Th. Cremer, Medan, 1928

Op 27 januari 1928 schreef de Sumatra Post: “Hedenmorgen heeft de plechtige onthulling plaats gehad van het standbeeld van wijlen de heer J. T. Cremer, opgericht door de leden van AVROS en Deli Planters Vereeniging voor het nieuwe kantoorgebouw van laatstgenoemde vereniging. Het standbeeld, uitgevoerd in brons, ten voeten uit, en staande op een voetstuk…

Van Ham en Musquetier, Mataram, 1897

Bali en Lombok zijn buureilanden en Lombok was in de negentiende eeuw deels bezet door Balinezen. Tijdens de Nederlandse verovering van Lombok in augustus 1894 informeerden spionnen de staf van de troepen in Tjakranegara over een komende aanval. Generaal-majoor P.P.H. van Ham besloot dat het zijn militaire eer te na was om te vluchten voor…

Lombok-oorlog, Mataram, 1900

Over de Lombok-oorlog in 1894 is al veel geschreven, zó veel dat ik hier het verhaal achterwege laat. Verwezen kan worden naar een samenvatting op Wikipedia: een verhaal van macht tegen macht, waarbij misvattingen verschrikkelijke gevolgen hebben, en de uiteindelijke winnaar, hoe kan het anders, de partij is die het grootste militaire potentieel heeft. De…

Zwavelmeer Telagabodas, 1939

Toeristen die nu vanuit Garut naar het kratermeer Telagabodas rijden, zullen zich de tocht daar naartoe later nauwelijks herinneren. In minder dan een uur arriveert men bij een ´area parkir´ met tientallen winkeltjes. Vandaar is het nog een tien minuten wandelen naar het naar zwavel ruikende meer. Van hoe het een eeuw geleden was, getuigt…

Gevallen militairen, Bandjermasin, 1867

De Nederlands-Indische overheid trachtte met militaire en economische middelen zo veel mogelijk macht uit te oefenen tegen zo weinig mogelijk kosten. In Bandjermasin, waar een contract was gesloten met de sultan, ging het in 1852 fout toen de Nederlanders zich bemoeiden met de troonopvolging. Er ontstond niet alleen een lokale opvolgingsstrijd, maar de bevolking richtte…

Aernout, Bandjermasin, 1934

“Tussen Bandjermasin en de Koeala Kapoeas ( Zuid Borneo) werd kort geleden een monument onthuld voor wijlen controleur W.E.M.S. Aernout. Daarover lezen wij in de Preanger Bode het volgende: Een van die stroom-verbindingen tussen de Barito en de Kapoeas of Kleine Dajakrivier, onderscheidt zich door haar rechten loop en is geen speling der natuur, doch…

Hussni, Soerabaja, 1923

Eerste civiele lijnvlucht tussen Batavia en Soerabaja mislukt jammerlijk. Vliegenier Hussni wordt gehuldigd. Onder de titel ´Een vreselijk vliegongeluk´ meldde de Indische Courant op 8 juli 1922: “Vanmorgen tegen zevenen steeg de vliegenier Hussni op ’t vliegterrein te Antjol op, om de eerste luchtreis Batavia Soerabaja voor de Nederlandsch-Indische Luchtvaart Onderneming (N.I.L.O.) te maken. Zoals…