Kampong Djawa, Kotaradja, 1875

Evenals het monument in Lampoelie, houdt het grafmonument in Kampong Djawa bij Kotaradja verband met de strijd in het kader van de Atjeh-oorlog (1873-1914). Tijdens de Tweede Expeditie naar Atjeh veroverde generaal J. van Swieten in 1874 de kraton in Kotaradja op de Atjehers. Voorafgaande aan deze aanval werden echter eerst enkele nabijgelegen versterkingen van de Atjehers aangevallen, zoals die van de missigit (moskee) in Kota Djawa: “Nadat onze legerplaats te Penajong behoorlijk versterkt en door een vaste brug met de, aan den anderen oever van de Atjehrivier gelegen kampong Djawa verbonden was, van waaruit een gemeenschapsweg voerde naar de door ons veroverde Missigit, besloot de generaal van Swieten uit deze stelling ’s vijands hoofdversterking, des sultans kraton, aan te tasten.”

De brug over de Kroeëng Atjeh [KITLV]
De verovering van de missigit in Kampong Djawa leidde aan KNIL-zijde tot tien slachtoffers. Vermoedelijk werd kort daarna, in 1875, een herdenkingszuil opgericht. Op korte afstand van elkaar stonden nu twee vergelijkbare monumenten, één ten westen van de Kroeëng Atjeh (Atjeh Rivier) in Kampong Djawa, en één ten oosten daarvan, op de grens van kampong Lampoeli. 

Enkele jaren later, rond 1880, werd door KNIL-officier O.G.H. Heldring enkele tekeningen en aquarellen van beide monumenten gemaakt. Afbeeldingen daarvan worden thans bewaard door het KITLV.

Het monument. Tekening O.G.H.Heldring [KITLV]
In 1923 kwamen beide monumenten weer even in het nieuws. De Sumatra Post schreef:

“Er zullen misschien heel weinig Europese inwoners van Koeta-Radja zijn, die een wandeling gemaakt hebben naar de beide monumenten welke zich bevinden aan weerszijden van de Atjehrivier; ja, aan weinigen zelfs zal het bestaan van deze eenvoudige herinneringen aan onze dapperen bekend zijn. Voor enige tijd zou een wandeling daarheen ook wel enige desillusie gegeven hebben, gezien de verwaarloosde toestand, waarin zij zich bevonden Op initiatief van de Majoor der Infanterie A.J.C Bannink werden deze door twee compagnieën van het 2de garnizoens bataljon met behulp van de genie geheel gerestaureerd en hedenmorgen werd op uitnodiging van Majoor Bannink een excursie van de officieren van het garnizoen naar deze beide plaatsen gemaakt.
Het eerst kwam aan de beurt het ‘monument opgericht ter nagedachtenis aan tien gevallen krijgers ter gelegenheid van de verovering van de Messigit in 1874’, gelegen ten Westen van de Kroeëng Atjeh in kampong Djawa. In een korte kernachtige rede schilderde majoor Bannink het optrekken van onze troepen na het overtrekken van de Atjehrivier naar de Messigit (…). Als gedenkteken op het graf der 10 gevallen strijders, later meer als nagedachtenis aan allen, die in deze zware strijd hun leven lieten, werd dit eenvoudig teken opgericht. Op verzoek van majoor Bannink werd door de commandant der 4e compagnie onder plechtige stilte een krans gelegd aan de voet van het gedenkteken als stille hulde aan de gevallen makkers. (…)
Goed werk werd hier verricht door deze gedenktekens aan de vergetelheid te ontrukken; moge dit een opwekking zijn voor velen om eens op een vrije ochtend een tochtje te maken naar deze herinneringen aan de eerste moeilijke dagen van de vestiging van ons gezag op Atjeh.”

Van het monument in Kampong Djawa is – in tegenstelling tot dat in Lampoelie – geen fotografische afbeelding bekend. We weten dus dat het monument in 1923 werd gerestaureerd. Aangenomen moet worden dat het tijdens de oorlogsjaren verloren is gegaan.

Bronnen
Soerabaijasch Handelsblad, 10 juli 1889
Sumatra Post, 14 augustus 1923

Kampong Djawa, 9e Bataljon KNIL
De missigit te Kampong Djawa. Tekening van O.G.H. Heldring. [KITLV]
Kampong Djawa, links van de rivier. Rechts Lampoeli. 1875.
Kampong Djawa, 1891
Kampong Djawa [KITLV]
De missigit van Kampong Djawa, door O.G.H. Heldring. Gemengde techniek, ca. 1880.
Het monument te Kampong Djawa, door O.G.H. Heldring. Gemengde techniek, ca. 1880 [KITLV]
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s