Zwavelmeer Telagabodas, 1939

Toeristen die nu vanuit Garut naar het kratermeer Telagabodas rijden, zullen zich de tocht daar naartoe later nauwelijks herinneren. In minder dan een uur arriveert men bij een ´area parkir´ met tientallen winkeltjes. Vandaar is het nog een tien minuten wandelen naar het naar zwavel ruikende meer.
Van hoe het een eeuw geleden was, getuigt een korte reisbeschrijving in het Bataviaasch Nieuwsblad van 19 juni 1918. Onder de titel  ´Een tochtje naar Telagabodas´ schrijft een zekere Corrie:

Telagabodas, met gids en bergpaardje (TM)
Telagabodas, met gids en bergpaardje (TM)

“Een Tochtje naar Telagabodas.
’s Ochtends werd ik om 5 uur gewekt. Vlug stond ik op, kleedde mij aan en was om half 6 klaar. We stapten in de auto en reden weg. ’t Was ijzig koud en rillend wikkelden wij ons in de meegebrachte plaids. Eindelijk na een uur rijden kwamen wij aan bij een paardenpost. Mijn vader, mijn broertje en ik stapten op een paard, mijn moeder ging in een tandoe. Eerst bleef de grond gelijk, maar toen ging ’t naar boven. Mijn paard begon opeens te galopperen. Eerst was ik bang, maar later vond ik ’t heerlijk. Na een uurtje rustten we wat uit en wachtten op de tandoe. (draagstoel – KM) Telkens zag je Garoet liggen. ’t Was een prachtige natuur. Soms ging je op paadjes met aan de ene kant een steile afgrond en aan de anderen kant een bergwand. Er groeiden prachtige bloemen langs de weg. Eindelijk zagen wij iets blauws tussen de bomen schitteren. ’t Was ’t doel onzer tocht Telagabodas, een zwavelmeer. ´t Rook echter zó naar zwavel, dat we na 20 minuten weer terugkeerden. Die terugtocht ging natuurlijk veel vlugger en na 1,5 uur waren we weer bij de paardenpost, waar de auto gewacht had. We stapten er maar gauw in, en na een uurtje waren we weer in ’t hotel, waar we ons ’t eten lekker lieten smaken.” 

Belang van ontsluiting

Wanaradja, ca. 1920

Dat het gebied bijzonder was, was al bevestigd door het Gouvernementsbesluit van 3 Juli 1915, no. 20, waarin Telagabodas als natuurmonument was aangewezen. Later werd het beschermde gebied nog uitgebreid. In het nabijgelegen Garoet, door zijn ligging tussen verschillende vulkanen uitgegroeid tot een toeristisch centrum, waren initiatieven als deze van groot belang om het dorp te ´verkopen´. Het feit dat bij Telagabodas nog sprake was van zwavelwinning was geen bezwaar, in tegendeel, de maatschappij die hiervoor verantwoordelijk was, dacht graag mee.

Wat nog miste was een goede ontsluiting. En die kwam er, zij het pas in 1939. Op 10 oktober van dat jaar meldde de pers dat een nieuwe autoweg met een lengte van 14 kilometer tussen Wanaradja en Telagabodas was geopend. Weer een dag later verscheen een wat uitgebreider verslag:

“Op de 9de Oktober was Garoet in feeststemming, ter ere van de opening van de weg naar de Telagabodas. Te Wanaradja gekomen, verzamelde men zich in de baledessa aldaar. Onder de aanwezigen bevonden zich de Resident van Priangan, de Assistent-Resident ter beschikking, het Hoofd van den Provinciale Waterstaat te Batavia, de Assistent-Resident van Garoet, de Regent, de Patih, alle Wedana’s uit de planterswereld haast alle Administrateurs van de ondernemingen in het Regentschap en omstreken, de opperhoutvesters en vele andere diensthoofden. De meesten waren vergezeld van hunne echtgenoten.

Om ± 10 uur werd de bijeenkomst geopend door de Regent, die dadelijk het woord gaf aan de heer Diduksman, Hoofd van den Dienst der Regentschapswerken, die de Telagabodasweg had aangelegd. Deze dankte de Regent in de allereerste plaats voor de hulp die hij ondervonden had om tot dezen aanleg over te gaan, voorts ook het college van gecommitteerden en hiervan in het bijzonder Generaal Helb. Voor deze wegaanleg werd namelijk door de Mij. Zwavelwinning Telagabodas een bedrag van ƒ 8.000,-, door de Regentschapsraad van Garoet eveneens ƒ 8.000,- en door het Boschwezen ƒ 5.000,- uitgegeven.

Vervolgens sprak de heer Van der Veen, als voorzitter van de vereniging Mooi Garoet een woord van dank aan de Regent en eindigde met de hoop uit te spreken, dat vele toeristen van de gelegenheid om de Telagabodas te zien, gebruik zullen maken, hetgeen tot meerdere bloei zou zijn van Garoet. Daarna sprak ir. Waasdorp een woord van lof voor het ten deze genomen initiatief, terwijl de Wedana van Garoet vervolgens de Regent en de Inheemse aanwezigen in het Soendanees toesprak. Ten slotte sprak de Regent een woord van dank voor de belangstelling.

Hierna begaven allen zich naar het punt aan het begin van de weg, waar een oranje lint door de Resident van Priangan doorgeknipt werd ten blijke dat de weg open werd verklaard, terwijl Mevrouw Tacoma een monument dat ter ere van de opening van deze weg was opgericht, onthulde.

Daarna werd door alle aanwezigen een autorit gemaakt naar de Telagabodas. Het was prachtig weer en de weg verkeerde in de allerbeste conditie. Langzaam rijdend was het gezelschap in een half uur op de plaats van bestemming. Na aldaar wat rondgewandeld te hebben werd de terugtocht aanvaard.”

Het monument

Volgens het verslag werd dus aan het begin van de weg, in Wanaradja, door de echtgenote van de resident van Priangan, E.Tacoma, een monument onthuld.
Hoe het met de zwavelwinning is afgelopen, is ons onbekend. Het toerisme heeft echter waarschijnlijk het meest van de nieuwe weg geprofiteerd. Deze sector had zich met bergpaardjes en tandoes nooit kunnen ontwikkelen tot wat het uiteindelijk is geworden. Dat dit een reden had kunnen zijn om het monument te handhaven, is waarschijnlijk niet overwogen. We vinden geen spoor meer van het gedenkteken. Zelfs geen foto….

….tenzij de groene gedenknaald op het huidige dorpsplein het oorspronkelijke monument was. Er lijkt een plaquette te zijn verwijderd.
Misschien reist iemand binnenkort richting Garut, Wanaraja?

x

Bronnen
Bataviaasch Nieuwsblad, 19 juni 1918
Bataviaasch Nieuwsblad, 27 februari 1924
Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië, 10 oktober 1939
Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië, 11 oktober 1939

Telagabodas, begin 20e eeuw
Telagabodas, begin 20e eeuw
Toeristenkaart Garoet en omgeving
Toeristenkaart Garoet en omgeving
Telagabodas, ten oosten van Garoet
Telagabodas, ten oosten van Garoet
De nieuwe weg, vanaf Wanaradja
De nieuwe weg, vanaf Wanaradja
Gedenknaald Wanaraja
Gedenknaald Wanaraja
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s